Sonpeygamber.info
Bir Hadis Bir Yorum
 

Candan İçre

عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ رَضِىَ اللهُ عَنْهُ  أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : فَوَالَّذِى نَفْسِى بِيَدِهِ لاَ يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ


Ebû Hüreyre radıyallahu anh, Nebi sallallahu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu haber vermiştir:

"Canım, kudret elinde olan Allah'a and olsun ki hiç biriniz, beni anne-babasından ve çocuğundan daha çok sevmedikçe tam iman etmiş olmaz!" [1]


Sevenin sevdiği ile beraber olmak isteyeceği, her zaman sevgilinin hatırını gözeteceği, onun istek ve arzularını mümkün mertebe eksiksiz yerine getireceği, bu uğurda büyük fedakârlıklara katlanacağı muhakkaktır.

Sevgi, her çeşit ilgi ve bağlılığın kaynağıdır. Sevgiye dayanmayan hiç bir dostluktan söz etmek mümkün değildir. Başka duygu ve düşüncelere müstenid dostluklar, dostluk değil, sadece dostluk gösterisidir. Bu sebeple de kesinlikle kısa ömürlüdür. İnsanın en çok sevdiği kendi öz nefsi, anne-babası ve çocuklarıdır. Toplumda en yaygın şekilde gözüken ise, ebeveyn ve çocuk sevgisidir. Hadisimiz, bu sevgi çemberinin Hz. Peygamber lehine aşılması gerektiğini, ya da başka bir deyişle, sevgiye yeni bir boyut kazandırılması lüzumunu hatırlatmaktadır. Yani mü'min, Hz. Peygamber’i, en çok sevdiklerinden daha fazla sevecektir. Zaten hadisin bir başka rivayetinde de "bütün insanlardan" kaydı bulunmakta, peygamber sevgisinin rakipsiz olması gereği vurgulanmaktadır.

Hadisimiz, Hz. Peygamber ile ümmeti arasındaki mesafesiz sevgi irtibatını en özlü şekilde belirlemektedir. Şu olay bu noktadan daha dikkat çekicidir. Bir gün Hz. Ömer (ra), "öz nefsim hariç, seni her şeyden fazla seviyorum ya Rasûlullah" diye gönlünü Hz. Peygamber’e açtı. Efendimiz, istisnaya razı değildi; "Öz nefsinden de çok sevmelisin Ömer" buyurdu. Hz. Ömer (ra) tereddütsüz cevap verdi: "Canımdan da çok seviyorum." Efendimiz "İşte şimdi oldu Ömer" buyurdu. [2] Böylece, Ümmetin Peygambere karşı "candan içre" bir sevgi duyması, peygamber sevgisinde, ne öz nefsini ne de sevdiklerinden herhangi birini istisna etmemesi gerektiğini duyurdu. "Peygamber, mü'minlere öz canlarından ileridir" [3] mealindeki ayet-i kerime de bu gerçeği daha önceden tesbit ve ilan etmişti. Çünkü Hz. Peygamber, "âlemlere rahmet olarak gönderilmiş" olmasının yanında, "mü'minlere düşkün, şefkatli ve merhametli, mü'minlerin sıkıntıya düşmesi kendisine çok ağır gelen" [4] bir peygamberdi. Gördüğü tüm karşı koymalara rağmen, bir babanın çocuklarına gösterdiği müsamahayı çok çok aşarak mü'minlerin dünya ve ahiret saadetleri için onlara lazım olacak her şeyi vermiş, göstermiş, öğretmişti. Bu, Hz. Peygamber’in, kendisini, mü'minlere öz nefislerinden daha ileri tuttuğunu gösteriyordu. Mü'minler de onu, kendilerine kendilerinden daha yakın, daha dost bilmelidir. Çünkü “Nefis, kötülükleri emrederdi.” Ama Hz. Peygamber mü'minlere asla kötülük emretmez, daima onların iyilik ve mutlulukları için gerekli olan yolları gösterirdi. O halde mü'minler onu her şeyden fazla sevmeli, onun emrini her şeyin üstünde tutmalı ve izini izlemeli bu konuda ona hiç bir kimseyi denk bilmemeliydi. Bu, ona ümmet olmanın ilk gereğiydi.

Sevenin sevdiği ile beraber olmak isteyeceği, her zaman sevgilinin hatırını gözeteceği, onun istek ve arzularını mümkün mertebe eksiksiz yerine getireceği, bu uğurda büyük fedakârlıklara katlanacağı muhakkaktır.

En büyük iltifatları, en nazik davranışları sevgiliye yönelteceği, istek ve arzularını sevgilinin istek ve arzularında eriteceği, adeta sevgilide fâni olacağı bilinmektedir. Bu, onu "candan içre" kabul etmenin tabiî neticesidir. Hz. Peygamber’e "Anam-babam sana feda olsun ya Rasûlullah" diye hitab eden sahabiler, "0nun ayağına bir dikenin batmasına bile razı olmam" diyen idamlık Müslüman; "Sen sağ olduktan sonra hiç bir felaketin önemi yok" diyen eşini ve çocuklarını kaybetmiş Müslüman hanım, hemen her olay ve fırsatta her şeyden önce Hz. Peygamber’in nasıl olduğunu merak edip soran, daima onu kollayan diğer mü'minler, hep bu "candan içre sevgi" gerçeğini yaşamış ve yansıtmışlardır. Bu yüzden de ümmetin has tabakasını, üstün neslini teşkil etmişlerdir.

Sevgilinin sevmediklerine, istemediklerine karşı ilgi duymamak da "candan içre sevginin" tabiî bir neticesidir. Ümmet olmanın ikinci gereği, Hz. Peygamber'e ve nezih yaşayışı sünnetine ters düşenlere itibar etmemek, sünnet dışı uygulamalar, bid'at ve hurafelere ne pahasına olursa olsun, karşı çıkmak; sevgilinin yolundan asla ayrılmamaktır. Çünkü, Sünnet’in tam zıddı, bid'attır. Bid'at da sapıklık sebebidir.

Öte yandan unutulmamalıdır ki, sevginin tabiî neticesi saygıdır. Saygısızlık ihtimali, seven için en büyük ve sürekli kaygıdır. Seven, sevdiğinin hükmüne ta baştan razıdır. Nitekim Allah Teâlâ Kur’ân-ı Kerîm'de mü'minleri bu konuda şöyle uyarmıştır:

"Hayır, rabbine and olsun ki, aralarında çekiştikleri şeylerde seni hakem tayin edip, sonra senin verdiğin hükmü, içlerinde bir sıkıntı duymadan tamamen kabul etmedikçe inanmış olmazlar." [5]

"Allah ve Peygamberi bir şeye hükmettiği zaman, inanan erkek ve kadına artık işlerinde başka yolu seçme hakkı yoktur. Allah'a ve Peygambere başkaldıran hiç şüphesiz apaçık bir şekilde sapmış olur." [6]

"Peygamberin çağrısını, kendi aranızda birbirinizi çağırdığınız gibi tutmayın. Allah, içinizden sıvışıp gidenleri şüphesiz bilir. O'nun buyruğuna aykırı hareket edenler, başlarına bir belânın gelmesinden veya can yakıcı bir azaba uğramaktan sakınsınlar." [7]

Ne tembellik ne de daha iyi Müslüman olma arzusu onun sünnetinden, emrinden ayrılmaya ya da ileri gitmeye sebep teşkil etmeyecektir. Zira ölçü, onun getirip tebliğ ettiklerine gönülden "evet" demek, onun tavsiyeleriyle yetinmektir. Ötesi, rızasızlıktır, sevgiye ters düşmektir.

Sevgilinin sevdiklerini sevmek, sevmediklerini sevmemek sevenin değişmeyen karakteridir. Ümmet de bu noktada Hz. Peygamber'i izleyecektir. O'nun sevdiklerini sevecek, onun sevmediklerini de, kim ve ne olursa olsun, sevmeyecektir. Ebû Eyyûb el-Ensarî misali "Senin sevmediğini ben de sevmem ya Rasûlullah" diyecektir.


"Ey mü'minler, kitap verilenlerden herhangi bir gruba uyarsanız, imanınızdan sonra sizi döndürüp kâfir yaparlar." 

Seven, sevdiğinin gözettiklerini de bakıp gözetecek, onların dertleriyle ilgilenecektir. Hz. Peygamber ümmetine düşkündü. O halde Müslümanlar da birbirlerini görüp gözetecekler. Nerede olursa olsun, Müslümanların dertlerini kendilerine dert edineceklerdir. Çünkü onu candan içre sevmenin unutulmaması gereken pek tabiî neticesi mü'minlerle dostça ilgilenmek, başkalarını onlara tercih etmemektir.

Hz. Peygamber’i candan içre sevmek, onun, ümmeti için alamet-i farika olarak bildirdiği konulara sahip çıkmayı, başka ümmetlere benzememeyi de gerektirir. Bu noktada verilecek tavizler, gönül yurdunu yabancılara gümrüksüz açmak anlamına gelir. Bu da mü'mini temel vasfından, ana özelliğinden uzaklaştırır. Şu ilahi ikazlar bu açıdan bambaşka bir önem arz etmektedir:

"Ey mü'minler, kitap verilenlerden herhangi bir gruba uyarsanız, imanınızdan sonra sizi döndürüp kâfir yaparlar." [8]

"Ey mü'minler, eğer kâfirlere itaat ederseniz, sizi arkanıza (küfre) çevirirler. O zaman büsbütün kaybedersiniz." [9]

Hz. Peygamber’i sevenleri sevmek, ona şu ve bu şekilde yan bakanları, karşı çıkanları asla tasvip etmemek, düşman bilmek de ümmet olmanın bir başka gereğidir. "Allah'a ve ahiret gününe inanan bir milletin; babaları, oğulları, kardeşleri, yahut akrabaları da olsa, Allah'a ve Rasûlü’ne düşman olanlarla dostluk ettiğini görmezsin..."[10]  ayeti sevgileri çalınmış Müslüman gönülleri, asıl bulunmaları gereken çizgiye çağırmaktadır.

Onun huzurunda sesini yükseltmemek, talimatını gereksiz yorumlara tâbi tutup saptırmamak, güzel adı anıldıkça salât ü selâm okumak, sürekli olarak, onu candan seven birinin dikkat ve nezaketi içinde bulunmak, ümmet olmanın ya da candan içre bir sevgi ile O'na bağlı kalmanın yaygın ve günlük tezahürleridir. Demek ki, hadisimizde dile getirilen sevgi, şairin dediği gibi "bir kuru ifade değil", hayatı sevgilinin sünnetiyle renklendirmek, bereketlendirmek demektir. Bu da, günümüz Müslümanları için hiç şüphesiz hem en büyük görev hem de en büyük şereftir. Çünkü Allah'a kul olmak, O’na ümmet olmakla mümkündür.

 


[1] Buharî, İman 8; Eyman 3; Müslim, İman 69-70; Nesaî, İman 19; İbn Mâce, Mukaddime 9; Ahmed b. Hanbel, Müsned, III, 177, 207, 275, 278; IV, 336; el-Beğavî, Şerhu's-sünne, I, 50-51

[2] Buhârî, Eymân 3

[3] el-Ahzâb (33), 6

[4] et-Tevbe (9), 128

[5] en-Nisa (4), 65

[6] en-Nisa (4), 65

[7] en-Nur (24), 63

[8] Al-i İmran (3), 100

[9] Al-i İmran (3), 149

[10] el-Mücadele (58), 22

 

Yorumlar

 
Bu yazıya henüz yorum yapılmadı. İlk yorumu siz yapmak için tıklayın.

Prof. Dr. İsmail Lütfi Çakan

1977'ye kadar Diyanet İşleri Başkanlığı merkez ve taşra teşkilatında çalıştı. Ankara-Yenimahalle Vaizi iken İstanbul'da açılan Haseki Eğitim Merkezi'ne kursiyer olarak katıldı. Kursun bitimine altı ay kala 5 Aralık 1977'de İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü'ne hadis asistanı olarak göreve başladı. 1982 yılında Erzurum İslamî Bilimler Fakültesi'ne sunduğu "Muhtelifu'l-Hâdis İlmi: Doğuşu, Muhtevası ve Çözüm Yolları" adlı teziyle doktor oldu. Bir ara kültürel işlere bakan Müdür yardımcılığı görevini yürüttü. 1987'de doçentliğe, 1993'te de profesörlüğe yükseldi. 1994-97 öğretim yıllarında  Marmara Üniversitesi İlahiyat Meslek Yüksek Okulu Müdürlüğü görevinde bulundu. Çakan, halen Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Hadis Ana Bilim Dalı öğretim üyesi olarak görevine devam etmektedir.Üçü erkek biri kız dört çocuğu vardır. Çakan, İmam-Hatip Okulu'ndaki öğrencilik yıllarından beri mahalli ve ulusal gazete ve dergilerde yazılar yazdı ve yöneticilik yaptı. Özellikle Kayseri Hakimiyet gazetesi, Yeni İstiklal, Sebil ve Yeni Sabah gazeteleri, Diyanet gazete ve  dergisi,  İslâm, Toprak, Tohum, İslâm Medeniyeti, Hakses, Nesil, Din Eğitimi, Altınoluk, Bilim ve Hikmet, Yeni Ümit ve  M.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi gibi dergilerde çok sayıda yazıları yayımlandı. İslâm veTohum dergilerinin açtığı makale yarışmalarında birincilik kazandı. Bu arada çeşitli dergilerde Lütkan, Münir Lütfi ve İsmail Seyidoğlu mahlaslarıyla da yazılar yazdı.  Ayrıca Çakan, Yüksek İslâm Enstitüsü'nde öğrenci iken Türkiye Yüksek İslâm Enstitüleri Federasyonu'nda sekreterlik ve mezuniyetinden sonra da Türkiye Din Görevlileri Federasyonu'nda yönetim kurulu üyeliği görevlerinde bulundu. Çakan, İSAV adına "İslam'da Kılık-Kıyafet ve Örtünme", "Hz. Peygamber ve Aile Hayatı", "Sünnetin Dindeki Yeri", "Yeni ve Çağdaş Bir Tebliğ Metodolojisi" gibi tartışmalı ilmî toplantılarda organizatörlük ve bu toplantıların kitaplaşmasında editörlük yaptı. Gençliğin Kaleminden Üç Cephesiyle Âkif ve Hadislerle Ahlâkî Davranışlar adlı anonim eserlerde belli bölümleri yazdı. Sünen-i Ebû Davud Tercüme ve Şerhi'ne mukaddime yazdı ve eserin  ilk sekiz cildinin redaksiyonunu yaptı. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi'nin kuruluş çalışmalarına katıldı ve ansiklopedinin ilk on cildine yetmiş kadar madde yazdı. İslâm Medeniyeti ve Ensar vakıflarının kurucuları arasında yer aldı. Çakan, ayrıca yurt içinde düzenlenen birçok sempozyuma tebliğci ve müzakereci olarak iştirak etti. Son üç yıldır İstanbul-Göztepe Gözcü Baba Camii'nde Pazar günleri öğle namazından önce Mişkâtü'l-Mesâbih'ten Hadis dersleri yapmaktadır. Bu dersler Dost TV tarafından yayımlanmaktadır.  

devamını oku
 

Sonpeygamber.info'yu Takip Edin