Sonpeygamber.info
Kitaplık
 

"Mesnevi Hadisleri" Üzerine Birkaç Söz

Mevlana’nın en çok bilinen, en çok okunan ve belki de üzerine en çok çalışma yapılan eseri Mesnevi’dir desek abartmış olmayız. Hikmetli hikâyeleri, günümüzün popülarite vitrinlerinde yıpratılmadan evvel de böyleydi. Ancak Mesnevi’yi hadisler bakımından incelemek, Türkçe neşriyat içinde oldukça yeni sayılır.

Tarih, mitoloji, Kur’ân, Hadis vs. pek çok üst başlığı bünyesinde toplayan bu  eseri, Prof. Dr. Ali Yardım “Mesnevi Hadisleri” eserinde beyitleri hadis süzgecinden geçirerek şerh etmeye çalışıyor. Mesnevi’nin “tasavvufi ve ahlaki karakterli” bir eser olduğuna değinen yazar, eğitici ve öğretici bir üslupla yazılmasının, eseri incelerken, üstü kapalı birçok hadise gönderme yapılmış olması sorununu da beraberinde getirdiğinden bu eserde yalnızca direk ve nadir de olsa dolaylı beyitlerin tespit ve incelemesinin yapıldığını söylüyor ve olabilecek eksikliklere şöyle açıklama getiriyor:  

 “Mesnevi’nin, hadislerini “metin” olarak tespit ederken, daha önce de belirttiğimiz üzere, sarahaten hadis olduğu kaydedilenleri aldık. Bu ölçünün dışına çıktığımız birkaç istisna ile birlikte “158 hadis” tespit etmiş bulunuyoruz. İtiraf etmek gerekir ki Farsçaya olan vukufumuzun yetersizliği, bu rakamın değişmesine yol açabilecektir. Zira hadisler bakımından Mesnevi’nin üslubu o kadar şaşırtıcıdır ki, beyit içinde geçen “bir tek Arapça kelime”, bazen, uzunca bir hadis metninin herhangi bir kelimesi, beyitin geri kalan Farsça kısmı da o hadisin meali olabilmektedir.”

Akademik bir dile sahip olmasına nazaran hadislerin her cilt için bir kronoloji güdülerek tasnif edilmesi, okuyucunun istifadesinde kolaylık sağlamakta. Üslupta Hadis terminolojisinden pek çok terimin zorunlu olarak yer alması, yorucu olsa da hadislerin sıhhatlerinin bilinmesi açısından büyük önem taşıyor.

Kitap iki ana bölüme ayrılmış: “Mesnevi Hadisleri” ve “Mesnevi Hadislerinin Değerlendirilmesi (Muhteva, Kaynaklar, Sıhhat Dereceleri)”. Kitabın sonunda bir sonuç başlığı, ardından da detaylı bir bibliyografya gelmekte. “Mesnevi Hadisleri”nin ilk bölümünde Mevlana’nın Mesnevi’sindeki hadislerin tesbit, tahric ve değerlendirmesi yer alıyor. Prof. Dr. Ali Yardım, Mesnevi’de toplam 158 hadis tespit etmiş; bunlar şu kategorilerde değerlendirilmiştir:

78’i sahih, 38’i zaîf, 4’ü sıhhat durumu tespit edilemeyen, 16’sı kaynakları tespit edilemeyen, 8’i meşhur olan şekli hadis olmayıp benzeri tespit edilen, 14’ü hadis olmadığı üzerinde yaygın görüş olup kaynaklarda da tespit edilemeyen (mevzu’).

Kitapta, içinde hadis bulunduğu tespit edilen beyitlerin Farsça orijinal metinleri ile Türkçe tercümeleri, beyitin hangi cilt ve numarada yer aldığı, rivayet edilen hadisin tam hali, kaynaklar ve sıhhat durumu detaylıca belirtilmek koşuluyla etraflıca incelemeler yer almaktadır.

Aşağıda kitaptan alıntıladığımız bir inceleme örneğini görmekteyiz: (Farsça orijinal metin yer almamaktadır.)  

Her Pazar yerinde: “Ya Rabbi! Muhtaçları doyuranların her birine, verdiklerine karşılık mükâfat ihsan eyle. Ya Rabbi! Vermeyip saklayanların mallarını da telef et, onları zararlandır” diye dua eden iki meleğin dualarını tefsir. (Mesnevî, C. I; 2223. Beyitten önceki başlık; Ank. I/444)

Metin:
Ebû Hüreyre’den. Rasûlullah (sav) Efendimiz şöyle buyurmuştur: “Kendisinde, kulların sabaha erdiği hiçbir gün yoktur ki onda iki melek nazil olmasın. Bunların birisi: Yâ Rab! Malını infak edene bedelini bahşet, diye dua eder. Öbürü de: Yâ Rab! Malını vermeyip tutanın da malını telef et, diye beddua eder.”

Kaynaklar:
Hadis, Buhari, Müslim, Beyhaki  tarafından Ebû Hüreyre; Hâkim tarafından , Ebû Sa’id El-Hudrî; Ebû Nu’aym, Ahmed b. Hanbel, Kuzâ’î ve Taberân’i tarafından Ebû’d-Derdâ rivayeti olarak nakledilmiştir. Rivayetler arasında kayda değer bir metin farklılığı yoktur.

Hüküm:
Hadis, Buhari ve Müslim’in de ittifakıyla “sahih”tir.

Son olarak “Mesnevi Hadisleri” eserinde tespit edilmiş, “sahih” olduğu hususunda Hadis âlimlerinin ittifak ettikleri hadislerden birkaçını burada paylaşıyoruz:

“Mesnevi Hadisleri”:

Ravilerin “sahih” olduklarına mutabakata vardıkları Mesnevi hadislerinden bazıları:

Peygamber, bir riyakâra, namaz kıldığı halde: “Ey yiğit! Kalk, namaz kıl. Çünkü senin kıldığın namaz, namaz değildir” dedi.

Hadis: Ebû Hüreyre anlatıyor: Bir gün Peygamber Efendimiz mescide girmişti. O sırada adamın birisi de girip namaz kıldı. Sonra Rasûlullah (sav)’ın yanına gelip selam verdi. Rasûlullah (sav) Efendimiz selamını aldıktan sonra: “Dön, namazını tekrar kıl. Zira kıldığın namaz, namaz olmadı…” buyurdular.

***

Peygamberin: “Rabbime misafir olurum” demesi ortalığa yayılınca; “O, beni doyurur ve sular” sözü bu manevi yemekten kinaye oldu.

Hadis: Ebû Hüreyre’den. Peygamber Efendimiz: “Birbirine eklenen çift oruç (savm-i misal) tutmayın (Bu ifadeyi iki kere tekrar etmiştir). Kendisine: “Ya Rasûlallah siz tutuyorsunuz ya!” denilince (Bu hususta ben sizin gibi değilim). Geceyi geçirirken Rabbim beni doyurur ve susuzluğumu giderir. Binaenaleyh, amellerinizden gücünüzün yettiği kadarının altına girip yüklenin.”

***

Peygamber: “Kadri yüce Tanrı, her derde bir derman yarattı” demiştir.

Hadis: Ebû Hüreyre’den. Peygamber Efendimiz: “Allah vermiş olduğu her derdin muhakkak şifasını da vermiştir” buyurmuşlardır.

***

“Hepiniz çobansınız, Peygamber de çobandır. Halka gelince, sürüye benzer. Peygamber onların çobanıdır, onları sürer durur.”

Hadis: Abdullah b. Ömer’den.  Rasûlullah (sav): “İyi biliniz ki hepiniz çobansınız. Ve hepiniz sürüsünden mes’uldür…”  buyurmuşlardır.

*Bu hadisin dört satırlık kadar bir devamı vardır. Burada mes’uliyet yüklenen kimselerden bazıları, mes’ul oldukları hususlarla birlikte belirtilir.

***

Peygamber: “Cennet ehli olanlar, bazı şeyler yüzünden savaşlarda, düşmanlıklarda mağlub ve zebun olurlar” dedi.

 Hârise b. Vehb el-Huzââi’den. Peygamber Efendimiz’in: “Ashabım, haberiniz olsun, size Cennet ehlini bildireyim: Zayıf olan ve halk tarafından zayıf görülen mütevazı her mü’min cennetliktir. Hâlbuki o mü’min, alalh’ın kerem ve inayetine yemin etse, muhakkak Allah onu, ihsan ve inayeti ile yemininde gerçek çıkarırdı. Ey ahsabım, iyi dinleyiniz. Size cehennem halkını da bildireyim: onlar katı yürekli,  kibirli, hilekâr, ululuk taslayan kimselerdir” buyurduğunu işittim, der.

***

Peygamber: “Ne mutlu o adama ki, dünyadan gitti de ondan iyi bir iş kaldı” demiştir.

Cerîr b. Abdullah’tan. Rasûlullah (sav): “Her kim, İslam’da iyi olduğunu bildiren güzel bir hayrı yapmak suretiyle iyi bir çığır açar ve kendisinden sonra, te’sis ettiği bu güzel adetle amel olunursa, o kimseye, onunla amel eden kimsenin sevabı kadar daha yazılır ve sonrakilerin sevabından hiçbir şey de eksilmez. Yine bir kimse, İslam’da kötülüğü bildiren hayırsız bir işle kötü bir çığır açar ve kendisinden sonra da bununla amel edinirse onun üzerine, onunla amel edenin günahı yazılır ve sonrakilerin günahlarından hiçbir şey de eksilmez” buyurmuşlardır.

***

“Ben her gün Tanrı’ya yetmiş kere istiğfar ederim” hadisinin tefsiri.

Ebû Hüreyre’den. Rasûlullah (sav): “Allah’a yemin ederim ki, ben günde Allah’a yetmiş defadan fazla tevbe ve istiğfar ederim” buyurmuşlardır.

***

Rasûl Aleyhisselâm’ın: “Ölümünü, ölmeden önce isteyen, ölmemiş sayılır: İyi ise iyiliğe ulaşmaya acele eder, kötü ise kötülüğünün azalmasını diler” hadisinin tefsiri.

Ebû Hüreyre’den. Rasûlullah (sav): “Ölen hiç kimse yoktur ki, öldüğü için pişmanlık duymamış olsun” buyurdular. Ashab: “Pişmanlığı ne sebeptendir, yâ Rasûlullah!” deyince; Rasûlullah (sav): “Eğer iyilik yapan bir kimse ise, iyiliğini daha da arttırmadığı için; kötülük yapan bir kimse için kötülükten sıyrılıp kurtulamadığı için pişmanlık duyar” buyurmuşlardır.


Kitabın künyesi:

Adı: Mesnevi Hadisleri

Yazar: Prof. Dr. Ali Yardım

Yayınevi: Damla

Yayın yılı: 2008

Sayfa: 347

 

Yorumlar

 
Bu yazıya henüz yorum yapılmadı. İlk yorumu siz yapmak için tıklayın.

Editörden

Sonpeygamber.info Web Portalı Meridyen Derneği tarafından "Önyargısız İslam" sloganıyla yola çıkılarak kurulan Sonpeygamber.info Web Portalı'nın açılışı, 19 Nisan 2007 tarihinde dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Devlet Bakanları Mehmet Aydın ve Nimet Çubukçu, Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Ali Bardakoğlu ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş'ın yanı sıra iş, sanat, ilim ve fikir dünyamızdan önemli isimlerin katıldığı görkemli bir törenle yapıldı. İlk iki günde 3.500.000 ziyaretçiyi ağırlayarak internet yayıncılığı alanında ülkemizde önemli bir rekora imza atan Sonpeygamber. info Web portalı kurulduğu günden bu yana önemli mesafeler kat etti. 4 FARKLI DİLDE GÜNCEL VE DİNAMİK YAYIN Kurulduğu günden bu yana uluslararası bir perspektifle hareket etmeye özen gösteren Sonpeygamber.info Web Portalı, şu an Türkçe'nin yanında İngilizce, Almanca ve Rusça olmak üzere toplam 4 dilde yayın çalışmalarını sürdürmektedir. Ayrıca dünya çapında yaygın olarak konuşulan İspanyolca, Fransızca, Çince vb. dillerde de yayın yapmak üzere Sonpeygamber.info mutfağında yeni projeler hazırlanmaktadır. ORİJİNAL İÇERİK ÖZGÜN TASARIM Hz. Peygamber'in tüm yönleriyle bilimsel veriler ışığında ve yeni bir dille tüm dünyaya tanıtılması amaçlanarak kurulan web portalının gerek içeriği gerekse de tasarımı büyük bir özenle hazırlandı. Alanlarında birer otorite kabul edilen akademisyenlerin danışmanlığında hazırlanan site, birçok yönüyle ilk örnek olarak internet yayıncılığı dünyasındaki yerini aldı. ÇOCUKLAR İÇİN ÖZEL SAYFA Sonpeygamber.info'yu alanında ayrıcalıklı kıldığı belirtilen projelerden biri de büyük bir özenle ve pedagojik dikkatle hazırlanmış olan çocuk sayfası. Sonpeygamber.info Çocuk Sayfası tamamıyla özgün ve sürekli güncellenen içeriğiyle her geçen gün minik ziyaretçilerinin sayısını artırıyor. ONLİNE HADİS PLATFORMU Sonpeygamber.info projesinin önemli ayaklarından birini de Online Hadis Platformu teşkil etmektedir. Platform internet üzerinden katılımcılara yetkin bir ilahiyatçı rehberliğinde hadis alanında ilmî alt yapı sağlayan bir bilgi paylaşım programıdır. Platformun amacı ise katılımcıların ilahiyat fakültesi mezunları düzeyinde hadis bilgisine sahip olmalarını sağlamak. Platform oturumları internet üzerinden gerçekleştirildiği için dünyanın her yerinden programa iştirak edebilmek mümkün. ULUSLARARASI ÖDÜLLER AL-MAHABBA ÖDüLLERi www.sonpeygamber.info web portalı, kuruluşunun birinci yıldönümünde uluslararası bir birincilik ödülü aldı. Birleşik Arap Emirliklerinde Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed al-Nahyan'ın himayesinde ve Başbakan Şeyh Abdullah bin Zayed'in onursal başkanlığında düzenlenen Al-Mahabba Ödülleri kapsamında “Dünyada Hz. Muhammed (sav)’i en iyi anlatan kitle iletişim aracı” ödülüne layık görüldü. İlki 2006 yılında Dubai’de gerçekleştirilen ve dünyada Peygamber sevgisini ifade eden çalışmalar arasından en iyilerinin seçkin bir jüri tarafından belirlendiği Al-Mahabba Ödülleri’ne 2008 yılında 28 ülkeden 200 çalışma katıldı. Çalışmalar Cambridge Üniversitesi İslam Çalışmaları Bölümü öğretim üyesi Tim Winter’ın başkanlık ettiği prestijli bir ödül komitesi tarafından değerlendirildi. GLOBAL MüSLüMAN PR ÜSTüN BAşARı ÖDüLü Malezya’nın başkenti Kuala Lampur’da 5-8 Aralık 2011 tarihleri arasında düzenlenen Birinci Uluslararası Müslüman PR (Halkla ilişkiler) Uzmanları Kongresi’nde (1st Global Congress for Muslim Public Relations Practitioners) Sonpeygamber.info projesi “Global Müslüman PR  Üstün Başarı Ödülü”ne layık görüldü. Dönemin Meridyen Derneği Başkanı H. Hümeyra Şahin’in “Bir PR İncelemesi: Sonpeygamber.info” başlıklı tebliği ile katıldığı kongrede Meridyen Derneği, Lastprophet.info ile dünya çapında PR alanında yaptığı önemli katkılarından dolayı ödüllendirildi. KURUMSAL YAPI VE FİNANSMAN Sonpeygamber.info bir Meridyen Derneği projesidir ve tüm faaliyetlerini Meridyen Derneği çatısı altında sürdürmektedir. Bağımsız ve sivil bir çizgide yayın çalışmalarını sürdüren portalda hiçbir ticari kaygı yoktur. Hiçbir şartla reklam alınmaz. Çalışmanın tüm finansmanı başta Meridyen Derneği üyeleri olmak üzere destekçilerin bağışlarıyla karşılanır. ÇALIŞMA SİSTEMİ Sonpeygamber.info sayfalarının/projelerinin yayın çalışmaları profesyonel bir editöryal kadro tarafından geniş bir akademik danışma kurulunun rehberliğinde yürütülmektedir. Ayrıca Sonpeygamber.info ve Meridyen Derneği gönüllüleri de yayın sürecine aktif katkıda bulunmaktadır. SONPEYGAMBER.İNFO AKADEMİK PROJELERİ Yayın hayatına başladığı günden bu yana internet alanındaki büyük bir boşluğu doldurduğu belirtilen Sonpeygamber.info Web Portalı, hadis ve siret alanlarında yapılan çalışmalara da çeşitli projelerle katkıda bulunmayı hedefledi. HADiS VE SiRET ARAşTıRMA ÖDüLLERi Hz. Peygamber hakkındaki akademik birikimin topluma taşınması konusunda bir köprü vazifesi olma misyonuyla hareket eden Sonpeygamber.info, sadece bununla kalmayıp yeni çalışmaların yapılmasını teşvik etmek amacıyla da uzun vadeli bir projeyi hayata geçirdi. Hadis ve siret alanlarında ülkemizde yapılan bilimsel çalışmalara destek sağlamak amacıyla her yıl düzenlenmesi planlanan “Hadis ve Siret Araştırmaları Ödülleri Yarışması” şimdiye kadar 2008, 2009, 2010, 2011 ve 2013 yıllarında gerçekleştirildi. Tez ve makale olmak üzere iki ana kategoride ödül verilen yarışmanın tez kategorisinde iki alt dalda hadis-siret alanlarında yapılmış yüksek lisans ve doktora tezleri ödüllendirildi.  HADiS VE SiRETE HiZMET ONUR ÖDüLü Gerek çalışmalarıyla bu alanlara hizmette bulunmuş, gerekse ilmî hayatını bu alanlara adamış kimselere vefa duygularını dile getirmek amacıyla düzenlenen “Hadis ve Sirete Hizmet Onur Ödülü”nün sahibi her yıl Sonpeygamber.info okurlarının oylarıyla belirleniyor. 2008 yılında Prof. Dr. Yaşar Kandemir, 2009 yılında Prof. Dr. İsmail Lütfi Çakan, 2010 yılında merhum Prof. Dr. İbrahim Canan, 2011 yılında Emin Saraç layık görüldü. Portal okurlarının 2013 yılında ödüle layık gördükleri isim ise Prof. Dr. Mustafa Fayda'ydı.  Ödül periyodik olarak, okurlar tarafından layık görülen isimlere takdim edilecek. SiYER ATöLYESi Sonpeygamber.info’nun 2009 yılından itibaren her yıl gerçekleştirdiği, bu yıl “Türkiye'de Tüm Yönleri İle Siyer Çalışmaları Sempozyumu” ile nihayete erecek projelerinden biri de “Siyer Atölyesi” idi. “Siyer Atölyesi” için ilk adım, 2008 yılında gerçekleştirilen genişletilmiş istişare toplantısı ile atıldı. Toplantı sonucunda Siyer Atölyesi’nin öncelikli amacı gerek Türkiye’de gerekse dünyada tür ve nicelik olarak hızla artan siyer literatürünü değerlendirmek ve bu sahanın günümüzdeki ihtiyaçlarına dikkat çekmek suretiyle, Türkiye ve dünyadaki siyer çalışmalarına katkıda bulunmak ve yeni siyer çalışmalarına yön vermek olarak belirlendi. İlk toplantısı 2009 yılı Nisan ayında yapılan atölye projesi, birinci yılında “Cumhuriyet Devri Türkçe Akademik Siyer Literatürü Değerlendirmesi”, 2010 yılında “Siyer-Edebiyat İlişkisi”, 2011 yılında “Türkiye’de Popüler Siyer Çalışmaları”,  2012 yılında “Türkiye’de Çocuklara Yönelik Siyer Çalışmaları” başlıklarıyla gerçekleştirildi. Son olarak 2013 yılı çalışma başlığı ise "Siyer ve Görsellik" olarak belirlendi. Siyer Atölyesi kapsamında organize edilen oturumlarda akademisyen, yazar ve yayıncılar başta olmak üzere konunun ilgilisi pek çok isim Meridyen Destek Derneği çatısı altında bir araya geldi. Toplantılarda sunulan ve müzakere edilen tebliğler ise Meridyen Kitaplığı’nca yayımlandı. TüRKiYE’DE TüM YöNLERiYLE SiYER ÇALışMALARı SEMPOZYUMU Sonpeygamber.info Projesi kapsamında Hz. Peygamber'in günümüzde nasıl daha iyi anlatılabileceğine dair bugüne dek çok yönlü faaliyetlere imza atan Meridyen Derneği, bu ufuktaki akademik çalışmalarına bir yenisini daha eklemeyi ve 2008 yılından bu yana 5 ayrı tema altında gerçekleştirilen "Siyer Atölyesi" toplantılarını nihai anlamda bir sonuca ulaştırmayı planladı. 10-12Nisan 2015 tarihlerinde düzenlenecek olan "Türkiye'de Tüm Yönleri ile Siyer Çalışmaları" başlıklı uluslararası sempozyum ile modern Türkiye'de akademik, popüler, edebî, görsel, dijital, eğitsel, çocuk edebiyatı vb. tüm sahalarda ortaya konulmuş olan siyer çalışmalarının disiplinlerarası bir perspektifle masaya yatırılması ve niceliksel anlamda büyük bir ivme kazanan Türkçe siyer literatürünün niteliksel anlamda eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutulması ve bu sahada ileriki dönemde yapılacak çalışmalara rehberlik etmesi bakımından yapıcı tekliflerin sunulması hedefleniyor. Sempozyumda gözetilecek olan önemli noktalardan biri ilahiyat ve İslam tarihi dışındaki (edebiyat, sosyoloji, düşünce tarihi, dilbilim, iletişim, psikoloji, pedagoji vb.) sosyal bilim dallarına ait perspektiflere açık bir biçimde, analiz edilecek olan siyer çalışmalarının bu disiplinlerin bakış açılarından da değerlendirilmelerinin hedefleniyor oluşudur.

devamını oku
 

Sonpeygamber.info'yu Takip Edin