İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Hadis Anabilim öğretim üyelerinden Prof. Dr. Bekir Kuzudişli tarafından TÜBİTAK 1001 projesi kapsamında yürütülen “Klasik Dönem İslam Dünyasında Bilginin Yayılımı: Rihleler” başlıklı araştırma projesi çerçevesinde, 19-20 Haziran 2026 tarihlerinde bir sempozyum düzenleniyor. İSAM konferans salonunda yapılacak sempozyumda klasik dönem İslam dünyasında bilginin üretimi, dolaşımı ve nesiller arasında aktarımında önemli bir yere sahip olan “rihle” geleneği çok yönlü olarak ele alınacak.
İslam ilim geleneğinde muhaddislerle görüşmek, mevcut rivayetleri derlemek ve hadisle ilgili bilgilere ulaşmak amacıyla yapılan yolculukları ifade eden “rihle”, sempozyum boyunca farklı perspektiflerden değerlendirilecek. Programda rihlelerin hadis rivayetiyle ilişkisi, cerh ve ta’dîl literatürüne etkisi, râvi kültürünün oluşumundaki rolü ve bölgesel bilgi ağlarının gelişimine katkıları gibi konuların yanı sıra dijital beşeri bilimler alanındaki güncel yöntemlerle hadis ve ricâl kaynaklarında rihle bilgilerinin tespiti ve analizine yönelik araştırmalar da tartışılacak.
İki gün sürecek sempozyumun ilk gününde İSAM Başkanı Prof. Dr. Mürteza Bedir’in selamlama konuşmasının ardından, proje yürütücüsü Prof. Dr. Bekir Kuzudişli, “Klasik İslam Dünyasında Rihle: Amaç, Metod, Muhteva” başlıklı bir konuşma yapacak. Araştırmacılar, lisansüstü öğrenciler ve İslami ilimler alanına ilgi duyan tüm katılımcılara açık olan sempozyumun katılımcıları ve sempozyumda sunulacak tebliğler ise şöyle:
Birinci Gün (19 Haziran 2026 Cuma)
Açılış Konuşmaları (14:00 - 15:00)
• Mürteza Bedir
• Bekir Kuzudişli - Klasik İslam Dünyasında Rihle: Amaç, Metod, Muhteva
Birinci Oturum
Rihle ile Dijital Beşeri Bilimler İlişkisi (15:30 - 17:00)
• Oturum Başkanı: Zahit Atçıl
• Mustafa Taha Koçyiğit - Büyük Dil Modelleri Desteğiyle Hadis ve Ricâl Kaynaklarından Rihle Bilgisi Tespiti
• Mahmut Enes Akten - Hadis Kaynaklarında İsnad İlişkilerinin Modellenmesi: NLP Yöntemiyle İsnad Arası Verilerin ve Rivayet Tariklerinin Çıkarılması
• Abdülhamit Dündar & Aziz Akkaya - Rihle-Coğrafya İlişkisi Bağlamında Güzergâhlar, Haritalama, Problemler, Çözüm Önerileri
İkinci Gün (20 Haziran 2026 Cumartesi)
İkinci Oturum
Rihle ile Rivayet İlişkisi (9:30 - 11:00)
• Oturum Başkanı: Ayşe Esra Şahyar
• Mustafa Tatlı - Hadis Rivayetinde Sistemli Rihle Başlangıcı: Erken Dönemdeki İlmî Hareketlilikler
• Seyit Ali Güşen - Gurbette Zamanla Yarışmak: Hadis Rihlelerinde İntihab
• Ayşe Nur Aslan - İtikâdi Farklılıklar Bağlamında Rihle ve Hadislerin Dağılımı
• Tuğçe Günaydın - Rihlelerdeki Âli İsnad Arayışı
Üçüncü Oturum
Rihle ile Cerh ve Ta‘dîl İlişkisi (11:15 - 12:45)
• Oturum Başkanı: Muhammed Enes Topgül
• Fatma Yıldız - Rihle ve Ma’rifetü’r- Ruvât: Rihlenin Râvi Kimliğinin Tespitindeki Rolü
• Halil İbrahim Turhan - Ricâl Tenkidinde Rihlenin Rolü
• Rıdvan Talha Yücedağ - Yahya b. Mâin’in Rihlelerinin Cerh ve Ta’dil Birikiminin Oluşumuna Etkisi
• Mehmet Angay - Münekkidin Rihledeki Hareket Tarzı: Ebu Zür’a er-Râzi Örneği
Dördüncü Oturum
Rihle ile Râvi Kültürü İlişkisi (14:00 - 15:30)
• Oturum Başkanı: Halit Özkan
• Nilüfer Kalkan Yorulmaz - Rihleye Hazırlanmak: Rihle Adayının Yolculuk Öncesi Faaliyetleri
• Üsame Bozkurt - Râhilin İlk Gözlemleri: Yol Güzergahında ve Şehre Vardığında Râhilin Davranışları
• Fatma Betül Altıntaş - Hadis Tarihinde Rihle Arkadaşlıkları
• Ayşe Güler - Muhaddislerin Rihlelerinde Yazılı Kayıtların Dolaşımı
Beşinci Oturum
Rihle ile Bölge ve Şahıs İlişkisi (15:45 - 17:00)
• Oturum Başkanı: Mustafa Ertürk
• Mehmet Emin Tülü - Mekke'de Kesişen Yollar: Ulemanın Bir Araya Geldiği Hac Mevsimleri ve İlmî Faaliyetler
• Ahmet Özdemir - Ribat Bölgelerinde Hadis Rivayeti
• İbrahim Enes Başdemir - Bağdat'tan Tarsus'a Mihne Sürecinde Ahmed B. Hanbel’in Zorunlu Rihlesi
