Güncel Hadis Meseleleri 27: Hadislerin Hz. Peygamber’den günümüze ulaşan sistematik eserlere intikali nasıl gerçekleşmiştir?
Hz. Peygamber’in sünnetini, hayatını, şahsiyetini, tebliğ faaliyetlerini, siyasî ve askerî mücadelelerini yani sîretini doğru bir şekilde öğrenmemizi sağlayan hadis kitaplarının telif edildiği süreç, her zaman bir merak konusu olmuştur. Bu konu, hadislerin günümüze güvenilir bir şekilde ulaşmadığını iddia edenlerin de üzerinde durduğu bir meseledir. Hadislerin Hz. Peygamber’den günümüze ulaşan sis...

Güncel Hadis Meseleleri 26: İbn Abbâs’ın rivayetlerine dair tenkitlerin ilmî değeri var mıdır?
Asr-ı Saadet’in ilim mirasını sonraki asırlara taşıyan sahabe nesli içerisinde, Hz. Peygamber’in duasına [1] mazhar olan Abdullah b. Abbâs’ın (ra) (ö. 68/687-88) yeri müstesnadır. Hz. Peygamber tarafından “Kur’ân’ın Tercümanı” [2] olarak vasıflandırılmasının yanı sıra “Ümmetin Bilgini” [3] ve “Ümmetin Rabbânî Âlimi” [4] gibi unvanlarla taltif edilmiştir. İbn Abbâs, ne yazık ki modern dönemde çeşit...

Güncel Hadis Meseleleri 25: Râvilerin zayıf kabul edilme sebepleri nelerdir?
Hadisin sıhhatini belirlemede ilgili rivayeti nakleden râvilerin güvenilirlik durumlarının hayli etkili olduğu bilinmektedir. Hadis ravilerini “güvenilir” (sika), “zayıf” ve “terkedilmesi gerekenler” (metrûk) şeklinde üç ana kategoriye ayırmak mümkündür. 

Hadis râvisinin güvenilir olduğunu tespit etmek için kendisinde bazı temel özellikler aranmaktadır. [1] Hadis terminolojisinde adâlet ve za...

Güncel Hadis Meseleleri 24: Tıbb-ı Nebevî hadislerini nasıl anlamalıyız?
Tıbb-ı Nebevî kavramı, “Peygamberimizin sağlıkla ilgili değerlendirme ve tavsiyeleri, hastalıklardan korunma ya da tedavi amaçlı önerilerinin yanı sıra bunlar üzerine oluşan literatürü” ifade eder. Aslında tıp, akıl, gözlem, deney ve duyulara dayalı bir ilim dalı olup şer’i/dini ilimlerden biri değildir. Bu bağlamda hadis kaynaklarında tıp ile ilgili bölümlerin varlığını anlamlandırmak zor görüneb...

Güncel Hadis Meseleleri 23: “Sahih” ve “zayıf” hadis nedir? Kaynaklarda neden zayıf hadislere de yer verilmiştir?
Hadis ilminde Allah Resulü’ne nispet edilen bir rivayetin ona ait olup olmadığı araştırılır ve bu araştırmanın sonucuna göre o hadis “sahih”, “hasen”, “zayıf” veya “uydurma” hükümlerinden biriyle derecelendirilir. Peki, bir haberin Allah Resulü’ne aidiyeti nasıl tespit edilir? Bunun için âlimler, ilgili hadisin öncelikle isnadını ve ihtiyaç halinde metnini inceler. Hadisin isnadında aranan özellik...

Güncel Hadis Meseleleri 22: Hadisler Peygamberimizin söylediği kelimelerle mi aktarılmıştır?
Hadis rivayetlerinin Peygamber Efendimiz’in söylediği kelimelerle aktarılıp aktarılmadığı meselesi akla gelen sorulardan biridir. Bu soru, hadis ilmindeki lafzen ve manen rivayet meselesiyle yakından ilgilidir. Hadis ilminde Hz. Peygamber’in ifadelerinin değiştirilmeden kelimesi kelimesine aynı şekilde nakline lafzen; anlamı bozmayacak şekilde başka kelimelerle nakline ise manen rivayet denilmekte...

Güncel Hadis Meseleleri 21: Hz. Peygamber Kur’an dışında vahiy almış mıdır?
Bir insanın peygamber olması, Yüce Allah’ın o kişiyi vahiy göndermek üzere seçmesiyle gerçekleşir. Bu nedenle bütün peygamberler vahiy alır. Rasûlullah’ın (sav) aldığı Kur’an vahyi, onun gözetiminde ashâb tarafından ezberlenmiş ve kaydedilmiş, vefatının ardından da Mushaf olarak bir araya getirilmiştir. Hz. Peygamber’in Mushaf’ta toplanan Kur’an metni dışında vahiy alması meselesi ise ilk dönemler...

Güncel Hadis Meseleleri 20: Kadınların “fitne” olarak nitelendiği hadisi nasıl anlamalıyız?
Bir sözü anlamak, öncelikle kelimelere sözü söyleyenin yüklediği ve kastettiği anlamları vermekle başlar. Bu durum, başka bir dilde söylenmiş sözler için daha fazla önem arz eder. Zira bazen iki dildeki ortak kelimelere yüklenen anlamlar, kültürlere göre değişebilir ya da iki dil arasında gerçekleşen kelime alışverişlerinde kelimeler anlam genişlemesine veya daralmasına uğrayabilir. Türkçeye Batı ...

Güncel Hadis Meseleleri 19: Üç mescidi ziyareti teşvik eden hadis uydurma mıdır?
Kur’ân-ı Kerim’de Mescid-i Harâm on beş [1] Mescid-i Nebevî bir ve Mescid-i-Aksâ bir ayette zikredilir. Mescid-i Harâm, yeryüzündeki ilk mescit olup [2] ziyarete gelenlere saygısızlığın [3] düşman saldırısı olmadıkça civarında savaşın [4] ve müşriklerin yaklaşmalarının yasaklandığı [5] ilahi koruma altında bir kutsal mekândır. Ziyaret etmek isteyenleri engelleyenler Kur’an’da acı verici bir azapla...

Güncel Hadis Meseleleri 18: Hadisler Kur’ân-ı Kerim ile çelişir mi?
Hz. Peygamber’e nispet edilen bir hadis Kur’ân-ı Kerim’e açıkça aykırı ise o hadisin Rasûlullah’a (sav) ait olma olasılığı yoktur. Hatta hadis âlimleri bazı uydurma rivayetleri tespit ederken, bu rivayetlerin Kur’ân-ı Kerim ile çelişmesinden hareket etmişlerdir. Mesela, “Zinadan doğan çocuk cennete giremez” rivayeti, “Hiç kimse başkasının günahını yüklenmez” (En‘âm, 6/164) ayeti ile çeliştiği için...

Güncel Hadis Meseleleri 17: Tebliğ vazifesini bildiren ayetler Hz. Peygamber’in vahyi iletmekten başka bir görevi bulunmadığını mı ifade eder?
Kur’ân-ı Kerim’de “Sana düşen, yalnızca tebliğdir” mealinde “Fe innemâ aleyke’l-belâğ” [1], “İn aleyke ille’l-belâğ” [2] gibi Hz. Peygamber hakkında 10 ayet [3]; diğer peygamberler hakkında ise “vemâ aleynâ ille’l-belâğu’l-mübîn” [4] 1 ayet olmak üzere benzer anlamlarda 11 ayet bulunmaktadır. Söz konusu ayetlerin gerek kendi iç bağlamları gerekse nazil olduğu tarihi süreçleri dikkate alınmadığında...

Güncel Hadis Meseleleri 16: Hadisler arasında çelişki bulunması mümkün müdür?
Rasûlullah’ın (sav) sözleri arasında gerçek anlamda bir çelişki bulunması imkânsızdır. Zira Hz. Peygamber ya vahiyle ya da vahyin ışığında konuşur, Allah’ın bilgisi ve izni ile hüküm verir. Ancak buna rağmen hadisler arasında ilk bakışta çelişkili gibi görünen bazı ifadelerle karşılaşılabilir. Âlimler bu çelişkilerin gerçek anlamda değil, görünürde bir çelişki olduğunu belirtmiş ve izahı ile ilgil...
SP Çocuk
Hadis Veritabanı
HSA Dergi
HSA Merkezi
Siyer Radyosu