Sonpeygamber.info
Yazarlar
 

Sıla-i Rahim

Peygamber (sav)’in  Hira’da vahye ilk muhatap oluşunun ardından “Yoksa ben mecnun muyum?” diyen şaşkınlığı karşısında, Hz. Hatice’yi (ra) kendinden emin ve mütebessim bir yüzle görürüz. “Hayır,” der Hz. Hatice (ra), “Allah seni asla mahcup etmez!” Sonra delillerini sıralar. “Çünkü sen…” “Çünkü sen…” “Çünkü sen…”

Hatice annemizin “Çünkü sen…” diye başlayan cümleleri belli başlı hadis kitaplarının başında yer alır. “Hadis”, tanım gereği, “Peygamber sözü” olması gerekirken, nasıl olur da bir Peygamber hanımının sözleri hadislerin arasına girer, hem de en başında yer alarak özel itibar görür? Kanaatimce, bu sözler Muhammedü’l Emîn (sav)’in haliyle söylediği sözler olarak okunmalı. Hz. Hatice’nin (ra) O’nun halinden okuduğudur bu cümleler. O halde, “Peygamber sözü” olmaktan öte “Peygamber özü”dür o cümleler.

Bu sözler, aslında  "insanî kalite"nin kriterleridir. Sahici bir insan olmanın ipuçlarını verir. Bencillikten kopuşu, bencilikten sıyrılışı işaretler. “Kerem sahibi” olması beklenen insanın sahih insan oluşunun alâmetleridir  “çünkü…” diye başlayan özellikler.

Oyuncakların eskir eskimez atıldığı, ilişkilerin yıpranınca bitirildiği, adanmışlık ruhunun yitirildiği, insan-insan ilişkilerinin yerinin eşyalarla uyum sağlamaya terk edildiği şu çağ, tam da Hira’dan “insanı ilgi ve alâkadan yaratan Rabbin adıyla varlığına anlam ara…” uyarısıyla gelen bir Muhammedü’l Emin’i (sav)  beklemektedir.

Bir şehri arkasında bırakıp bir dağa sebepsiz tırmanmanın itici gücü de bencillikten yüz çevirme olmalı değil midir? Aşağıda, Mekke’de herkes bencilliğinden, cimriliğinden, kendine yontmaktan, kendinden başkasını düşünmemekten memnunken, koyu bir konforun koynunda uyurken, bir kişi bu gidişattan rahatsız olur. Belli ki “böyle olmamalıydı!” itirazı yükselir içinden.  Gelen ilk ayetlerin "insanı ilgi ve alâkadan yarattı O [Rabbin]. Oku, Rabbin en büyük kerem sahibidir" vurgusu bu arayışa bir mukabeledir. (1)

Ne diyordu Hatice ana?

"Allah, seni asla mahcup etmez. Çünkü sen sözüne güvenilir bir adamsın. Çünkü sen akrabalık bağlarını gözetirsin. Çünkü sen kimsesizleri korursun. Çünkü sen konukseversin. Çünkü sen haklının hakkını almasına yardım edersin."

Değişik kaynaklarda daha uzun olarak da kaydedilen bu ifadelerin içinde "akrabalık bağlarını gözetirsin" cümlesine dikkat çekmek istiyorum.  Aslı şöyle okunuyor: “İnneke letesilürrahime…” cümlenin aslı, "sıla-i rahim" diye kavramlaştırdığımız, “akrabalık bağları” diye anladığımız durumun eylem halini söyler: “Sen (her şeyle/herkesle) bağını merhamet üzerinden kurarsın.” Sadece burada değil, sair hadislerin aslında “sıla-i rahim” kavramına denk gelir gelmez “akrabalarla bağı kesmek/koparmak” şeklinde yaygın bir meal tercihi vardır. Oysa “Sıla-i rahim”in ilk ve ana-anlamı, “akrabaları ziyaret” olmamalı. Akrabaları ziyaret, olsa olsa, bu ana-anlamın bir şubesi, bir dalı, bir dalının bir meyvesi olarak okunabilir. Akrabalarla bağı koparmamak, “sıla-i rahim”in sadece sonucu ve en uç alâmeti olsa gerektir. Sonucu ve alâmeti, aslın yerine koymak ise ciddi bir anlam karartmasıdır.

İhtimal ki çok soyut kalacağı için anlaşılamamasından endişe edilen bu tavır, her şeyi amele, eyleme ve pratiğe indirgemeye niyetli geleneksel anlayışın tercihi. Oysa vahyin gelişiyle, bu sözden umulan ve anlaşılanın tam tersi olmuş, Rasûl-i Ekrem (sav) yakınlarıyla bağlarını koparmak zorunda kalmış, yakınları da O’ndan kopmuştur. Ayrıca, vahyin gelişi, çok iyi bildiğimiz gibi, akrabalar arasına ayrılıklar sokmuştur.

Otistik öğeler taşıyor çağdaş davranışlarımız. Detaylarda oyalanıyoruz. Eşya üzerinden çoğalacağımızı sanıyoruz. “Şey”lere hükmederek yüceleceğimize inandırılmışız. Değerimizi “daha çok”ların ve “daha da çok”ların sahibi olmak üzerinden ölçüyoruz. “Şey”lerle ilişkimizi vefasızlık üzerinden kuruyoruz. Bu yüzden “tüketici”yiz, “kırıcı”yız, “zorba”yız, “hoyrat”ız, “kullan-at”çıyız.

Oysa çağımızın ne kadar da ihtiyacı vardır “sıla-i rahim”in ana anlamına? Her çağ, bu anlamdan ve anlamadan koptuğu için “merhametin rahmi”nden düşmüştür. “Allah seni mahcup etmez, çünkü sen her şeyle/herkesle bağını merhamet üzerinden kurarsın” anlamı, O’nun ümmeti olarak burada şimdi durmamız gereken yeri işaretliyor. Oyuncakların eskir eskimez atıldığı, ilişkilerin yıpranınca bitirildiği, adanmışlık ruhunun yitirildiği, insan-insan ilişkilerinin yerinin eşyalarla uyum sağlamaya terk edildiği şu çağ, tam da Hira’dan “insanı ilgi ve alâkadan yaratan Rabbin adıyla varlığına anlam ara…” uyarısıyla gelen bir Muhammedü’l Emin’i (sav)  beklemektedir.

Otistik öğeler taşıyor çağdaş davranışlarımız. Detaylarda oyalanıyoruz. Eşya üzerinden çoğalacağımızı sanıyoruz. “Şey”lere hükmederek yüceleceğimize inandırılmışız. Değerimizi “daha çok”ların ve “daha da çok”ların sahibi olmak üzerinden ölçüyoruz. “Şey”lerle ilişkimizi vefasızlık üzerinden kuruyoruz. Bu yüzden “tüketici”yiz, “kırıcı”yız, “zorba”yız, “hoyrat”ız, “kullan-at”çıyız. Sadece insanların değil, mekânların da, eşyanın da hatırı yok yüreğimizde. Kolay terk ediyoruz. Çabuk vazgeçiyoruz. Bir şeyden diğerine bağlanarak, bir yerden bir yere koşarak günümüzü gün ediyoruz. Durup düşünmüyoruz. Kaçıyoruz vardığımız yerden. Bekleyecek ve kök salacak vaktimiz yok. Bir eşyadan bir diğerine doğru koşu halindeyiz.

Yüzleşemiyoruz aynada kendimizle; sadece aynalardan aynalara geçiyoruz. Eşyalar üzerinde kurulu imajlar ve imgeler, eşyanın kendisinden daha çok çekiyor bizi. Ki tatmin olduğumuz, razı olduğumuz bir servet miktarı yok. Her defasında “bir sonrakine”, “daha fazlası”na, bir üst modeline yönleniyoruz, yönlendiriliyoruz. Kendi bencilliğimiz etrafında sürekli uydular toplamakla meşgulüz. Ancak öyle “adam” olacağımızı umuyoruz.

Oysa, “Uhud bizi sever, biz de Uhud’u severiz” diyen Rasûl-i Ekrem (sav)  yekpare taştan ibaret dağda “sevecek” bir kalp tasavvur ediyor. Taşı, sevmenin nesnesi yapmakla kalmıyor; sevmenin öznesi yapıyor. Taş kalpli çağa kalbi olan taşlar taşıyor. Taşın bile tekmelenmesine razı olmuyor. Cesedin bile tümsekte durmasından rahatsız oluyor.

Mahcup olmuyor asla; çünkü “her şeyle ilişkisini merhamet üzerinden kuruyor.”

 


1) “İnsanı -ilgi anlamındaki- alâka’dan yarattı” şeklindeki meali ikna edici gerekçesiyle birlikte Mustafa İslamoğlu'na borçluyum. [Bakınız, Hayat Kitabı Kur’ân: Gerekçeli Meal] Bu ayet çoğunlukla “insanı ‘kan pıhtısı’ndan yarattı” diye çevrilir. Sonraki ayetlerin vurguladığı "ilgi alâka" teması “ilgi/alâka” mealini haklı çıkarır. “Kan pıhtısı” tercihi de tümüyle yanlış değildir; ancak embriyonun “alaka” diye isimlendirilen evresi “kan pıhtısı”nın rahim duvarına asılı olduğu, çengellendiği, yani anne bedeniyle “alâkalandığı” döneme denk geliyor olmalıdır. “Alaka” bu anlamı da içeriyorsa, her iki tercih de isabetlidir ancak ayetlerin insanı bencillikten kereme çağıran, kendi içine kapanmaktan başkalarına ilgi duymaya teşvik eden anlam temasını  “ilgi/alâka” anlamı besler.

Bu yazı sonpeygamber.info için kaleme alınmıştır.
 

Yorumlar

 
Kagan SUMBELLİ
Kagan SUMBELLİ26.12.2011

Kaleminize sağlık Allah razı olsun....

26.12.2011

 

Fatma Uysal
Fatma Uysal23.12.2011

Sayin Hocam, sonsuz sinirsiz Hurmetlerimi sunarak soze soyle baslamak isterim... Bazen yazilarinizda icimden bilincsiz ce gecen duygularimi, ve kendimi buluyorum. Rabbimin O en sefkatli olanin mesajlarini buluyorum.. , Ve Hamd ediyorum bu ilminizi bizimle paylastiginiz icin, dusunmek ayricaliginiz ve ozel olusunuzdur, hic suphesiz ve biz o sizin guzel yureginize saglik sihhat ve afiyet dileriz, belliki insan sevdigini okur, ve sevdigini yazar,,, Elhamdulillah...

23.12.2011

 

Serhan Nar
Serhan Nar23.12.2011

SubhanAllah...Fevkalade bir yazı olmuş hocam.Sunulan içinde göremediklerimiz varmış aydınlandık Elhamdulillah...Allah razı olsun...

23.12.2011

 

ebru yağmur
ebru yağmur20.12.2011

çok güzel bir yazı olmuş.gönlünüze ve ellerinize sağlık.

20.12.2011

 

Aslı K.
Aslı K.20.12.2011

bu yazıyı okuyunca dedim ki; keşke hocamız bir meal yazsa da alsak okusak.diğer kitapları Rabbimizi ve Efendimizi tanıttı bize çünkü.Diyorum ki şimdi de Kuranımızı tanıtsa.

20.12.2011

 

feyza dursun
feyza dursun20.12.2011

Unuttuk tıpkı diğer unutulanlar gibi. Aramıza dargınlıklar aramıza köprüler girdi. önce vefayı sonra dostlukları şimdi ise akrabalık bağlarını kaybettik. Bittik bereket kapımız ihtiyarlarımızı huzuevlerine hapsettik. Kardeş kardeşe uğramaz olduk. Bereketin içinde asıl bereketi söndürdük.

20.12.2011

 

hadi Özden
hadi Özden20.12.2011

bu yazıyı çok beğendim belkide toplumumuzda kaybolan değerleri tekrardan hatırlatma çok hayırlı bir yazı allah razı olsun

20.12.2011